Poznaj niezwykłą historię Pomorza w czasie II wojny światowej. POBIERZ wystawę "Pomorskie drogi oporu. W obronie polskości 1939–1945" (plik .pdf)

Ekspozycja ukazuje dramatyczne losy Pomorza w czasie II wojny światowej – od heroicznej obrony regionu przez Armię Pomorze, przez brutalne represje i Zbrodnię Pomorską, aż po działalność konspiracyjną Armii Krajowej.

Kolejne plansze przedstawiają:

  • tło historyczne – powrót Pomorza do Polski w 1920 roku oraz jego znaczeniu dla odrodzonego państwa;
  • obronę Pomorza w 1939 roku – działania Armii Pomorze w Borach Tucholskich, tragiczny przebieg walk i klęskę wojsk polskich;
  • Zbrodnię Pomorską – masowe egzekucje w lasach regionu, w których życie straciło około 30 000 osób;
  • działalność Armii Krajowej – historia oddziału "Świerki 101", dowodzonego przez kpt. Alojzego Bruskiego "Graba", jednego z najliczniejszych i najaktywniejszych oddziałów AK na Pomorzu;
  • nowe odkrycia archeologiczne – pozostałości obozowiska oddziału "Świerki 101” odnalezione w Borach Tucholskich w 2024 roku, wraz z unikatowymi przedmiotami: bronią, pamiątkami osobistymi i medalikiem należącym prawdopodobnie do kpt. Bruskiego;
  • portrety bohaterów – sylwetka Alojzego Bruskiego oraz jego brata ks. Józefa Bruskiego, ukazujące siłę rodzinnych i patriotycznych więzi;
  • partyzancki arsenał – niezwykłe egzemplarze broni używanej przez partyzantów, w tym pistolet ČZ wz. 28 i rewolwer Lefaucheux M1858.

Autorem wystawy jest Mateusz Sosnowski – specjalista ds. ochrony krajobrazu, wartości historycznych i kulturowych we Wdeckim Parku Krajobrazowym. Od 2017 roku prowadzi działania na rzecz rozpoznania oraz ochrony przeszłego dziedzictwa kulturowego Borów Tucholskich, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Wdeckiego Parku Krajobrazowego. W grudniu 2024 roku, wspólnie z Olafem Popkiewiczem (archeologiem, członkiem zespołu badawczego Wdeckiego Parku Krajobrazowego), odkrył ostatnie miejsce stacjonowania oddziału Armii Krajowej "Świerki 101", dowodzonego przez kpt. Alojzego Bruskiego.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Prof. Wilhelmina Iwanowska była nazywana Pierwszą damą polskiej astronomii. 2 września obchodziliśmy 120. rocznicę Jej urodzi. Z tej okazji przygotowaliśmy wystawę, która przedstawia najważniejsze etapy życia i pracy naukowej Uczonej. TUTAJ możecie pobrać elektroniczną wersję tej ekspozycji (plik .pdf).

Wystawa "Gwiazdy mnie były sądzone" składa się z dziesięciu plansz tematycznych. Każdy z prezentowanych wątków (dzieciństwo, studia w Wilnie, początki kariery naukowej, przymusowa ekspatriacja, działalność dydaktyczna i badawcza, rozwój toruńskiego ośrodka astronomicznego, międzynarodowe osiągnięcia) został zilustrowany materiałami z Archiwum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej. Eksponowana dokumentacja pozwala nie tylko prześledzić imponujące osiągnięcia naukowe prof. Iwanowskiej, lecz także bardziej osobisty, intymny obraz biografii Uczonej – zapisany w notatkach, fotografiach i bogatej korespondencji.

Kuratorzy wystawy: Bożena Kierzkowska, Weronika Krajniak, Anna Supruniuk.
Projekt graficzny: Kamil Snochowski.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskie. Wystawa została przygotowana w ramach Roku Ludzi Nauki z Kujaw i Pomorza.

Dzisiaj polecamy 19. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza". A w nim omówienie książki "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie" Anny Soborskiej-Zielińskiej. Publikację przedstawia Grzegorz Barecki z Działu Informacyjno-Bibliograficznego Książnicy Kopernikańskiej.

Grzegorz Barecki: Książka "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” zdobyła nagrodę specjalną w kategorii Kultura w III Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

Anna Soborska-Zielińska jest autorką i współautorką wielu innych cenionych publikacji, poświęconych Chełmnu. W 2019 r. otrzymała od Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego medal Hereditas Saeculorum w uznaniu szczególnych osiągnięć związanych z opieką nad zabytkami i ochroną zabytków.

Bohaterami książki są Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie. Rodzina Piotrowiczów odegrała duża rolę w kształtowaniu kultury artystycznej Chełmna, Ziemi Chełmińskiej, Pomorza i Kujaw. Ich twórczość wpisywała się w nurt XIX–wiecznego malarstwa religijnego, nawiązując do popularnego wówczas nazarenizmu.

Jan Piotrowicz malował wyłącznie obrazy o tematyce religijnej, Antoni twarzył także portrety, pejzaże, martwą naturę i sceny rodzajowe. Jan specjalizował się w pracach stolarskich, snycerskich i pozłotniczych, Antoni w malarstwie artystycznym. Antoni mimo dobrej edukacji artystycznej nie podejmował, poza portretami, samodzielnych tematów malarskich. Większość jego prac to kopie wzorowane na znanych i cenionych malarzach włoskich, niemieckich i polskich.

Jan i Antoni Piotrowiczowie zajmowali się również konserwacją starych, zniszczonych obrazów i ołtarzy. Jan Piotrowicz przeprowadził prace malarsko-pozłotniczo-restauratorskie w 15 kościołach, Antoni - w 22 świątyniach.

Niewielki dorobek artystyczny pozostawiła Irena Piotrowicz, ze względu na swoją przedwczesną śmierć.

19. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza" jest dostępny na Spotify

Transkrypcję odcinka znajdziecie na blogu Informatorium

Podcast "Biblioteka Kujaw i Pomorza" poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

I to jest bardzo dobra wiadomość: jeszcze więcej bezpłatnych kodów Legimi w Książnicy Kopernikańskiej (Słowackiego 8), Mediatece w Młynach (Kościuszki 77), Bibliotece Multimedialnej Pod Bażantem (Fałata 35), Bibliotece Rubinkowo (Łyskowskiego 29/35) i w Mediatece Raszei (Raszei 1). 

Dodatkowa kody mamy dzięki Wam - zagłosowaliście na nasz projekt "Biblioteka w kieszeni" w Budżecie obywatelskim mieszkańców Torunia. Dziękujemy!

Odbierając kod do Legimi, zyskujecie dostęp do tysięcy e-booków i audiobooków - zupełnie za darmo! Kody czekają w ww. bibliotekach.

Najnowszy numer Kwartalnika Artystycznego. Kujawy i Pomorze już w sprzedaży. Oto, co w nim znajdziecie:

W numerze 2 (126)/2025:  przed premierą książkową prezentujemy dziesięć wierszy Charlesa Reznikoffa w przekładzie Piotra Sommera. Stefan Chwin w zaskakujących, prowokujących i bliskich odsłonach oraz postaciach obecny w „Kwartalniku” od początku, tym razem w większym bloku, dopełniającym poprzednie z numerów 67 i 101, z nową prozą, rysunkami i w rozmowie z Andrzejem Zawadą, w której mówi o miejscach, przestrzeniach i drogach swojego pisarstwa. 

W sześćdziesiątą rocznicę śmierci Thomasa Stearnsa Eliota publikujemy esej Jacka Gutorowa o „Wydrążonych ludziach” i szkic Małgorzaty Sokorskiej, córki Krzysztofa Boczkowskiego, poety i tłumacza autora „Ziemi jałowej”, pokazujący jego pracę translatorską i wynikające z niej inspiracje. 

Przedstawiamy kolejne fragmenty coraz bardziej kamiennego i otwartego lapidarium Andrzeja Szuby oraz wiersze Grzegorza Wróblewskiego, Piotra Piaszczyńskiego i Michała Czoryckiego.

W Variach premierowe odcinki stałych cykli. W dziale recenzji Artur Szlosarek pisze o „Świecie Hoppera” Lawrence’a Ferlinghettiego,  Karol Maluszczak omawia „Przeddzwonne” Andrzeja Szuby, „Świat w moich oczach. Rozmowy przeprowadził Piotr Kłoczowski” Józefa Czapskiego w ujęciu Aleksandra Fiuta, „Ktoś tu przyjdzie. Sztuki teatralne”, „Psa i anioła” oraz „To jest Alles” Jona Fosse recenzuje Krzysztof Myszkowski, Skorpion o „Chłopkach. Opowieści o naszych babkach” Joanny Kuciel-Frydryszak.

W numerze również prezentacja Biblioteki Kwartalnika Artystycznego oraz zestawienie najciekawszych nowości wydawniczych z kwartału.

Wydawcą „Kwartalnika Artystycznego. Kujawy i Pomorze” jest Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Dzisiaj polecamy 18. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza". A w nim omówienie książki "Moje serce wyrywa się nad Wisłę. Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach". Publikację przedstawia Grzegorz Barecki z Działu Informacyjno-Bibliograficznego Książnicy Kopernikańskiej.

Grzegorz Barecki: Maria Danilewicz Zielińska pochodziła z Aleksandrowa Kujawskiego, a młodość spędziła we Włocławku. Była bibliotekarką, pisarką, badaczką i krytyczką literatury. We wrześniu 1939 roku została ewakuowana z Polski. Tak zaczęła się jej wieloletnia tułaczka po Europie. Nigdy już do Polski nie wróciła.

W latach 1942-1973 była dyrektorem Biblioteki Polskiej w Londynie. Współpracowała również z Radiem Wolna Europa. Po przejściu na emeryturę przeniosła się do Portugalii. 

"Moje serce wyrywa się nad Wisłę..." jest hołdem złożonym przez pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku wybitej Włocławiance. Dzięki nim pamięć o Marii Danilewicz Zielińskiej została przywrócona społeczności Kujaw i historii polskiej literatury.

Przed 1989 rokiem twórczość pisarki była w kraju całkowicie zakazana. Bohaterkę poznajemy z dwóch perspektyw - z relacji rodzinnych i jej własnej korespondencji. Dzięki wspomnieniom Hanny Frątczak, bratanicy pisarki i najbliższego członka rodziny, odkrywamy Marię Danilewicz Zielińską taką, jaka była na co dzień - jej osobowość i temperament. Z kolei korespondencja z poetką Krystyną Sarnowską, z którą łączyła ją szczególna więź, ujawnia jej myśli, pragnienia i tęsknotę za Polską.

Na koniec należy podkreślić niezwykle wysoki poziom edytorski książki i jej przepiękną szatę graficzną.

18. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza" jest dostępny na Spotify

Transkrypcję odcinka znajdziecie na blogu Informatorium

Podcast "Biblioteka Kujaw i Pomorza" poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.