Wydarzenia

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 73

Pruskomurowa orbita Katarzyny Kluczwajd, w serii Toruń SPACErkiem jest wyjątkowa ze względu na dużą dawkę nowych ustaleń, ale też wszechobecność duchów zabytków niezachowanych i miejsc zapomnianych, stanowi kwintesencję zainteresowań autorki tym tematem i jej edukacyjnego zacięcia. Ta popularyzatorska wersja opracowania nt. pruskiego muru w Toruniu na podstawie kwerend archiwalnych i w dawnej prasie, literatury przedmiotu, a także spacerów historycznych i relacji z torunianami, jest adresowana do każdego pasjonata dziejów miasta.

Pruskomurowa orbita ma oddać klimat fascynacji zabytkami konstrukcji szkieletowej, ukazać specyfikę przedmieść i charakter kwartałów ulic z tą zabudową, ma zachęcać do poznawania historii miejsc. Orbita ukazuje miejsca – formy i funkcje obiektów, a także ludzi – inwestorów, wykonawców i użytkowników. Najbardziej fascynujące są dla autorki historie miejsc codzienności – domów zwyczajnych przeplatanych drzewem, bez względu na ich skalę i klasę.

Gdyby krótko pruskomurowo scharakteryzować poszczególne dzielnice, to Bydgoskie jawi się jako obszar kontrastów, Chełmińskie – enklawa knajp i przemysłu, Mokre – jako dzielnica nieodkryta, Jakubskie – kwartał, którego już nie ma, lewobrzeże ukazuje historie znikania, trwania i metamorfoz.

Pruski mur ma moc. Moc przeszłości, moc duchów miejsc, moc czarowania swoją specyficzną urodą, ale i smutnym losem – niechciany, mało znany, doceniany dopiero od niedawna. Pruski mur ma moc – niesie nostalgię, budzi refleksje nad tym rodzajem dziedzictwa, które umyka naszej świadomości z racji często zwykłości codziennego charakteru, a także stopnia zniszczenia. Zabytki konstrukcji szkieletowej stanowią źródła w kategoriach historycznych i zabytkoznawczych, ale też punkt odniesienia do miejsc własnych (zamieszkania, wspomnień), z którymi torunianie się utożsamiają. Co ważne: owa orbita otwiera przestrzeń Torunia, którego już nie ma, przestrzeń dawnej codzienności, która te domy wypełniała, tworzyła ich klimat, charakter i tradycje.

Czy warto poświęcać uwagę codzienności/przeciętności? Czy są ważne w kontekście miasta? To pytania retoryczne. Trudniej znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego pruski mur budzi przeciwstawne reakcje? Jest i niechciany/nielubiany, i doceniany/pamiętany? Z czego wynikają społeczna uważność i fascynacja nim w ostatnich dekadach oraz towarzyszące im emocje? Drugim biegunem relacji jest obojętność i/lub akceptacja dla zastępowania starego nowym, tj. wyburzeń. A w tle jawi się pokutujące wciąż jeszcze ideologiczne naznaczenie pruskiego muru w okresie powojennym i latach PRL-u jako mienia „poniemieckiego”.

Część Na trasie tradycyjnie obejmuje zabytki istniejące (jeszcze), ale tym razem i widma tylko, aby ukazać pełniejszy obraz pruskomurowego Torunia. Są enklawy ze skupiskami tej zabudowy: ul. Bydgoska – z architektonicznymi perełkami stanowiącymi popis kunsztu i zasobności budowniczych, ulice Stroma i Rybaki, gdzie domy miały charakter głównie robotniczy, a wśród nazwisk właścicieli dominowały te polsko brzmiące, podobnie jak na Winnicy. W dzielnicach nadwiślańskich, na Rybakach i Winnicy, zwykle domy budowano najpierw od strony rzeki, część działki od obecnej głównej ulicy była pierwotnie mniej eksponowana. Enklawy pruskomurowej zabudowy na przedmieściach stanowią: na Jakubskim – ulice Winnica i Studzienna, na Mokrem – ulice Podgórna i Wiązowa, na Chełmińskim  – Szosa Chełmińska, dziś ogołocona. Na lewobrzeżu domy konstrukcji szkieletowej znajdziemy w Piaskach, koło dworca kolejowego, przy drodze na poligon (ul. 63 Pułku Piechoty) i na Stawkach przy ul. Łódzkiej. Nie wszystkie zachowane domy wpadły na orbitę, m.in. typowe skromne z przełomu XIX i XX oraz początku XX w. (ul. Batorego 24 i 26, ul. Sobieskiego 13, 15, 19-19a).

Choć tym razem objętościowo dominuje część Na trasie, to rozdział Na orbicie jest ważny dla oddania – i poczucia – pruskomurowego ducha, a także przedstawienia postaci budowniczych parających się działalnością w tym zakresie. Mistrzem pruskiego muru w Toruniu okazał się Franz Geittner, absolutny rekordzista w liczbie i rodzajach realizacji.

Spotkanie w Książnicy Kopernikańskiej odbędzie się w ramach Toruńskiego Kiermaszu Książki Regionalnej. Początek o godz. 17.00. Wstęp jest bezpłatny.

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 69

Do rzeki dzieciństwa podróżuje się bez końca – szuka jej źródeł w historii i ujścia w pamięci. Wspomina się: lato na wsi, brodzenie po pierś w nurcie, rybie łuski na glinianej podłodze, milczącego pastucha co dzień wyprowadzającego krowy. Gdy tą rzeką jest Bug, jeżdżąc wzdłuż niej, podróżuje się zawsze na wschód. Myśli się: o granicy, o Rosji, o wojnie, o uchodźcach, o tym, że tak blisko jest Bełżec, a źródło wypływa z ziemi nasiąkniętej krwią. Kuca się przy ogniu i wyobraża sobie: karawanę zwierząt sunących przez mazowieckie piaski, ciemność popiołów, w której świecą diamenty. "Bo zaiste nie pamięć, ale rzeki powinny grzebać nasze szczątki. Powinny je wypłukiwać i nieść do oceanów. To jedyny koniec wart pomyślenia."

Andrzej Stasiuk (ur. 1960) – prozaik i eseista. Urodził się w Warszawie, od lat mieszka w Beskidzie Niskim. Autor książek "Mury Hebronu", "Dukla", "Opowieści galicyjskie", "Dziewięć", "Jadąc do Babadag", "Taksim", "Dziennik pisany później", "Grochów", "Nie ma ekspresów przy żółtych drogach", "Wschód", "Osiołkiem", "Kroniki beskidzkie i światowe", "Przewóz" i wielu innych.

15 maja w Książnicy Kopernikańskiej porozmawiamy z Autorem o jego ostatniej książce - "Rzece dzieciństwa". Spotkanie rozpocznie się o godz. 18.00. Wstęp jest bezpłatny.

Fot. Tomasz Gotfryd

Spotkanie odbędzie się w ramach Funduszowego Maja, czyli ogólnopolskiego cyklu wydarzeń, podczas których w całym kraju odbywają się prezentacje miejsc, które powstały dzięki Funduszom Europejskim. U nas takim miejscem jest Uniwersum Książki, czyli nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej. 

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 131

Gabriela Pawlina została laureatką Nagrody Literackiej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego Kryminalny Debiut Roku 2025.

Jury w składzie:

  • dr Ryszard Ćwirlej, przewodniczący jury
  • Agata Koss-Dybała
  • Georgina Gryboś
  • dr hab. Rafał Moczkodan

uhonorowało ją za powieść „Trzy”.

Nagroda, którą  ufundował Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, została wręczona 25 kwietnia 2026 r. w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu podczas gali wieńczącej Festiwal Premier i Debiutów Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze. Laureatka odebrała czek na 25 tys. złotych oraz pamiątkową statuetkę.

Uzasadniając decyzję jury, dr Ryszard Ćwirlej powiedział:  – Jak napisać dobry kryminał? Wieloletnie doświadczenie lekturowe oraz już piąty rok pracy w jury konkursu Kryminalny Debiut Roku pozwala nam stwierdzić, że Autorzy, podobnie jak Czytelnicy, zmieniają  swoje upodobania i preferencje w zakresie entourage, typu bohatera, skali przemocy, która towarzyszy zbrodni. Przy dominacji kryminału mrocznego, dusznego, pełnego okrucieństwa i sadyzmu, współczesny kryminał na szczęście łapie oddech, kierując wzrok czytelnika w nieco inną stronę. A jest nią – i obserwujemy to od jakiegoś czasu – ważkość społeczna podejmowanego tematu. Opowieść rozpoczynająca się morderstwem nie koncentruje już uwagi tylko na zbrodni. W dialogu Autora z Czytelnikiem rozwikłanie zagadki, podsuwanie poszlak i błędnych tropów, odkrywanie śladów  i rozpoznawanie motywacji bohaterów stanowią nadal bardzo ważny element. Ale jednocześnie do głosu coraz częściej dochodzi też coś innego. Kryminał przyjmuje (a może przejmuje na przykład od reportażu) obowiązek opatrywania gorzkim komentarzem rzeczywistości w jej najbardziej aktualnej formie.

Banalność zła, tak trafnie opisana przez Hannę Arendt, w dobie mediów społecznościowych stała się epidemią szalejącą nie tylko wśród zachodnich społeczeństw. Zderzają się tu okrucieństwo i przemoc pojawiające się bez refleksji, odruchowo, chciałoby się rzec, nieomal naturalnie, spontanicznie i  krańcowy egoizm skupiony jedynie na poprawianiu swojej sytuacji za wszelką cenę, szczególnie taką, którą zapłacić mają inni. Jest sposób na życie coraz większej liczby osób. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego coraz młodsi ludzie idą do przodu już nie tylko po metaforycznie rozumianych trupach? To pytanie podejmuje w powieści nasza dzisiejsza Laureatka, Gabriela Pawlina. Zapraszając nas do mrocznego świata Beskidu Niskiego, kreuje atmosferę pełną podejrzeń i niedomówień. A jednocześnie niespiesznie snując wątki kryminalne, pozwala, aby gdzieś z tyłu głowy, każdy z nas, zadawał sobie pytanie o to, jak do tego doszło, co takiego się stało, że taka sekwencja zdarzeń jest w ogóle możliwa. Bo choć "Trzy" nie są reportażem, są fikcją literacką, dodajmy – bardzo dobrą, to jednak opowiadają kolejną historię z serii tych, które trafiając na pierwsze strony gazet, nadal nas szokują. Otwartym pozostaje pytanie – czy tak nadal będzie?

Gabriela Pawlina to nie jedyna Laureatka konkursu. Danetta Ryszkowska-Mirowska, Dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu uhonorowała również Karolinę Borowiec-Pieniak, redaktorkę Kryminalnego Debiutu Roku. Otrzymała ona nagrodę pieniężna w wysokości 4 tys. złotych oraz pamiątkową statuetkę. Nagroda ta jest wyrazem uznania dla profesjonalizmu, zaangażowania oraz istotnego wkładu w ostateczny kształt i wysoką jakość nagrodzonej powieści.

Przypomnijmy: do konkursu zgłoszono 26 debiutanckich powieści wydanych w 2025 r. Spośród nich jury nominowało do Nagrody Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Kryminalny Debiut Roku, cztery książki:

  1. "Trzy" – Gabrieli Pawliny (Wydawnictwo Filia)
  2. "Matilde" (tom I) – R.A. Olka (Wydawnictwo Książnica)
  3. "Zamglone" – Marcela Frątczaka (Wydawnictwo Niebieskie)
  4. "Woltę" – Dariusza Gizaka (Wydawnictwo Media Rodzina)

Gabriela Pawlina jest piątą Laureatką Nagrody Kryminalny Debiut Roku. W latach ubiegłych laur ten otrzymali:

  • Grzegorz Dziedzic za powieść "Żadnych bogów, żadnych panów" (Kryminalny Debiut Roku 2021)
  • Julia Łapińska za powieść "Czerwone jezioro" (Kryminalny Debiut Roku 2022)
  • Przemysław Kowalewski za powieść "Kozioł" (Kryminalny Debiut Roku 2023)
  • Michał Zgajewski za powieść "Strażnik jeziora" (Kryminalny Debiut Roku 2024)

Z kolei Nagroda Dyrektor Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu za redakcję Kryminalnego Debiutu Roku trafiła do:

  • Jacka Ringa za redakcję powieści "Kozioł"
  • Pawła Sajewicza za redakcję powieści „Strażnik jeziora”

Obu tegorocznym Laureatkom serdecznie gratulujemy!

Organizatorem Festiwalu Premier i Debiutów Gwiazdozbiór Kryminalny i Pomorze jest Książnica Kopernikańska w Toruniu, która realizuje go we współpracy z Fundacją Kult Kultury.

Festiwal odbywa się dzięki dofinansowaniu z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego jest Głównym Mecenasem Gwiazdozbioru Kryminalnego Kujawy i Pomorze.

Patroni honorowi:

  • Piotr Całbecki, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
  • Elżbieta Piniewska, Przewodnicząca Sejmiku Województwa Kujawko-Pomorskiego
  • Paweł Gulewski, Prezydent Miasta Torunia

Patroni medialni

  • TVP3 Bydgoszcz
  • Radio Gra
  • Lubimyczytac.pl
  • Zupełnie Inna Opowieść
  • Kultura Kryminału
  • Zbrodnia w Bibliotece
  • Kultura w zasięgu Kujawy i Pomorze
  • Nowości
  • Nasze Miasto Toruń

Współpraca redakcyjna:

  • RMF Classic
  • TVP Info

Partnerzy:

  • Mercure Hotel Toruń Centrum
  • Bliskie Spotkania
  • Iga Sarzyńska Wzrusza Toruń
  • Księgarnia Hobbit
  • Storytel
  • Wejściówka

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 103

Ostatnio siedzieliśmy z nosami w telefonach i monitorach komputerowych. Ale mieliśmy ku temu istotny powód. Były nim szkolenia, które zorganizowaliśmy w ramach projektu "Teatralne życie książek w nowej odsłonie", współfinansowanego ze środków KPO.

Oferta szkoleniowa skierowana była do pracowników instytucji kultury i spotkała się z dużym zainteresowaniem - w zajęciach wzięło udział aż 45 uczestników.

Warsztat ekologiczny – upcykling na potrzeby sceny teatralnej (18 i 19 lutego 2026)
Celem szkolenia było przygotowanie pracowników kultury, w tym bibliotekarzy, do prowadzenia zajęć z zakresu edukacji ekologicznej oraz praktycznych warsztatów wykorzystujących ideę zero waste i zrównoważonego rozwoju.

Prowadząca, dr Anna Iglińska, umiejętnie łączyła wiedzę teoretyczną z działaniem praktycznym. Uczestnicy wykonali szereg eksperymentów, poznali ideę upcyklingu -czyli nadawania nowej wartości niepotrzebnym materiałom, a także stworzyli proste kosmetyki z naturalnych i odpadowych surowców. W trakcie zajęć powstały również karty do teatru kamishibai wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu oraz autorskie opowieści, które uczestnicy zaprezentowali podczas warsztatów.

AI w promocji instytucji kultury (23 lutego 2026)
Szkolenie poświęcone było wykorzystaniu sztucznej inteligencji w codziennej pracy promocyjnej instytucji kultury.

Podczas zajęć prowadzonych przez Katarzynę Błaszczyk ("Torba Reportera") uczestnicy poznali narzędzia AI wspierające promocję wydarzeń, organizację pracy oraz angażowanie odbiorców. Zapoznali się z bezpłatnymi aplikacjami do generowania tekstów, obrazów, animacji i muzyki, edycji audio oraz analizy danych. W praktyce dowiedzieli się, jak nowoczesne technologie mogą stać się realnym wsparciem w działaniach kulturalnych i komunikacyjnych.

Wideocasty w promocji instytucji kultury (24 lutego 2026)
Trzecie szkolenie koncentrowało się na tworzeniu wideocastów jako nowoczesnego narzędzia promocji i budowania obecności instytucji kultury w przestrzeni internetowej.

Pod okiem Katarzyny Błaszczyk uczestnicy uczyli się przygotowywać materiały wideo promujące wydarzenia literackie i czytelnictwo - od relacji z wydarzeń, przez prezentacje nowości wydawniczych, po recenzje gier planszowych czy promocję konkursów. Poznali zasady budowy scenariusza, pracowali ze sprzętem nagraniowym oraz smartfonami, a także zdobyli umiejętności montażu i edycji materiałów z wykorzystaniem bezpłatnych aplikacji. Ważnym elementem zajęć była prezentacja własnych pomysłów, sprzyjająca wymianie doświadczeń i inspiracji.

Szkolenia nie tylko wzmocniły kompetencje cyfrowe i ekologiczne uczestników, lecz także stworzyły przestrzeń do współpracy, wymiany wiedzy i budowania relacji między instytucjami kultury.

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 299

Taki dzień zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. 27 lutego, krótko przed południem, otworzyliśmy nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej. Uroczystość zwieńczyła dzieło, z którego jesteśmy naprawdę dumni i mamy szczerą nadzieję, że podzielacie naszą dumę.

Uniwersum Książki, bo tak nazwaliśmy nowy budynek Książnicy, to całkowicie nowa jakość na kulturalnej mapie Torunia i regionu. Jego wyposażenie, zastosowane rozwiązania architektoniczne i użytkowe pozwalają na realizację szeregu nowych inicjatyw kulturalno-edukacyjnych i społecznych oraz działań edukacyjnych. I możecie być pewni – będzie ich wiele.

W nowoczesnych przestrzeniach Uniwersum Książki znajdują się m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • biblioteka multimedialna łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej jest w pełni dostosowany do potrzeb odwiedzających, w tym osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami.

Dziękujemy wszystkim, którzy nam kibicowali, wspierali, pomagali. Dziękujemy, że byliście z nami dzisiaj i przez cały czas – od momentu, kiedy zdecydowaliśmy o rozbudowie Książnicy. Dziękujemy za każde dobre słowo, które nas dopingowało. Za ogrom pracy i czas, który nam poświęciliście. Za każdy gest dobrej woli i każdą radę.

Ale przede wszystkim dziękujemy Wam – naszym Czytelnikom. To dla Was powstało nowe skrzydło Książnicy. To Wasza obecność, ciekawość świata, potrzeba rozmowy, nauki i spotkań nadają sens naszej pracy. Każda wypożyczona książka, każda wizyta w czytelni, każde uczestnictwo w wydarzeniu to dowód, że biblioteka jest żywą, potrzebną przestrzenią.

Mamy nadzieję, że Uniwersum Książki stanie się dla Was miejscem inspiracji, odkryć, odpoczynku i dobrych spotkań. Zapraszamy od 2 marca – czujcie się tutaj jak u siebie.

Rozbudowa Książnicy była możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01).

Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Szczegóły
Kategoria: Aktualności
Odsłony: 435

2 marca 2026 otwieramy nowe skrzydło Książnica Kopernikańska w Toruniu! Całe dla Was: Uniwersum Książki. A w nim m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • mediateka łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Do zobaczenia!

Rozbudowa Książnicy była możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 21.930.423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 14 624 450,64 zł.

Całkowita wartość projektu Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych wynosi: 36 554 874,39 zł. Projekt realizowany jest w ramach Obszaru 1 "Rozwój infrastruktury kultury (zabytkowej i niezabytkowej)".

Wydarzenia