Wróbel Zdzisław Erazm | Książnica Kopernikańska

Wróbel Zdzisław Erazm

Autor
Zefiryn Jędrzyński
Kategoria
Biogramy

WRÓBEL ZDZISŁAW ERAZM (1925– 2007), literat, dziennikarz, działacz kultury trwale wpisany w pejzaż środowiska twórczego Torunia oraz Kujaw i Pomorza.

Urodził się 19 I 1925 w Borysławiu na Ukrainie jako syn ślusarza Jakuba i Eugenii ze Stafińskich. Przed wybuchem wojny zdążył rozpocząć naukę w Gimnazjum im. W. Jagiełły w Drohobyczu, gdzie jego nauczycielem był m.in. znakomity pisarz Bruno Schultz. W 1939–41 uczył się w radzieckiej szkole średniej w Borysławiu. W okresie okupacji niem. pracował od 1942 jako robotnik rolny w okolicach Dukli, w 1943 był uczniem ślusarskim, a następnie przebywał w obozie pracy (Baudienst) w Borysławiu.

Po wyzwoleniu, w 1944–47 służył w Wojsku Polskim. Ukończył szkołę oficerską artylerii. Wskutek choroby (ciężka gruźlica) został zdemobilizowany i w zniszczonym szynelu wojskowym znalazł się w Toruniu, gdzie w 1947 podjął naukę w Studium Przygotowawczym UMK, a po jego ukończeniu studiował filologię romańską i rosyjską. Naukę ukończył w 1951 z tytułem magistra. W późniejszych latach doskonalił znajomość języków obcych na kursach uniwersyteckich w Anglii, we Francji i Włoszech.

Podjął pracę dziennikarską, którą łączył z twórczością literacką.W 1951–52 był kier. działu kultury warszawskiego pisma studenckiego „Po prostu”, ale mimo kuszenia apanażami i awansami nie opuścił Torunia. Podjął pracę w bydgoskim oddziale Polskiej Agencji Prasowej (1953–58). Od 1959 pracował w redakcji dwutygodnika „Pomorze”, gdzie był sekretarzem redakcji, zastępcą redaktora naczelnego, a od 1 XII 1967 do 31 XII 1973 redaktorem naczelnym. Był bardzo życzliwym opiekunem młodych literatów i krytyków literatury, ułatwiał debiuty i drogę do członkostwa Zwiazku Literatów Polskich.

Jako uznany już dramaturg został w 1973 kierownikiem literackim Teatru im. W. Horzycy w Toruniu, gdzie pracował do przejścia na emeryturę w 1981.

Powieści i dramaty Wróbla
Twórczość literacka Wrobla jest mocno osadzona w realiach. Powieści Inauguracja, którą debiutował w 1954 (nagroda wyd. „Iskry”), towarzyszyła nawet atmosfera skandaliku, ponieważ jej bohaterami były łatwe do rozszyfrowania i nie zawsze pozytywnie naszkicowane postaci środowiska naukowego UMK. Autor studiował realia życia w Toruniu, pisząc kolejne powieści: Eldorado (1962; nagroda Wyd. Morskiego, II wyd. Łódź 1980); Szczeble (Wyd. Morskie 1968). Tą ostatnią naraził się miejscowemu środowisku politycznemu szkicując tendencje karierowiczowskie łatwych do rozszyfrowania pierwowzorów pracowników lokalnego aparatu partyjnego. Polemizował w swych powieściach ze schematami interpretacji dziejów ostatniej wojny i konspiracji (Bracia 1965; Odwrót 1981; Konspiracja 1986). Wydał dwa tomy opowiadań (Złoty ptak 1979; Śmierć frajerom 1983), napisał wiele słuchowisk radiowych i sześć wystawianych sztuk teatralnych (Bracia, przerobiona później na powieść, wystawiona w Olsztynie – 1964, Bydgoszczy – 1965, Tarnowie – 1965, uznana w plebiscycie widzów za najlepszy spektakl I Telewizyjnego Festiwalu Teatrów; Majakowski – Toruń 1968; Kim jesteś inżynierze? – Łódź 1965, wyróżnienie Ministra Kultury, w TV Warszawa w 1974 zrealizowana pt. Jak to pamiętam; Zamach – Bydgoszcz 1970; Przeciw całemu światu – Bydgoszcz 1973, wyróżnienie w konkursie scenicznym o Koperniku; adaptacja sceniczna Dekameronu – Toruń 1974). Był też tłumaczem, m.in. adaptacji scenicznej Zakonnicy Diderota i Matki Gorkiego; Pachnącego ogrodu Sidi Mohammeda El Nefzaui (1990); Erotyki indyjskiej – Anangaranda-Samudrika-Tabtra Asana (1999).

Odkrył czytelnikom wiekami kształtowaną kulturę erotyczną. Wydał: Erotyzm w literaturze dawnych wieków 1986; Erotyzm w religiach świata 1990, II wyd. 1996; Miłość i erotyzm w literaturze dawnych wieków 2001. Jest też autorem popularnej pięciotomikowej serii „Dzieje Erotyzmu”: 1. Rozpal w nim chuć (1998); 2. Rozkosze miłosnego szału (1999); 3. Uczta trzech szczytów (2000); 4. Rozwiane kwiaty wiśni (2001); 5. Eros niebiański i wszeteczny (2003). Był autorem niepokornym dla różnych stron sceny politycznej. W ankiecie literackiej („Rzeczpospolita”, 15 IV 1989) tak ocenił sens swojej twórczości literackiej: Bohaterami moich powieści i sztuk teatralnych byli ludzie aktywni, usiłujący zmienić rzeczywistość, naprawić świat, walczyć w obronie swoich ideałów. Popadali w dramatyczne konflikty, doznawali porażek i rozczarowań, ale udało im się czegoś dokonać, co pozostawiało ślad, służyło wyższym celom.

Uznany działacz, był m.in. radnym WRN w Bydgoszczy (1965–75), gdzie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Kultury i w Toruniu (1975–84). Był czł. Związku Literatów Polskich (od 1964 pełnił m.in. funkcję sekretarza i wiceprezesa oddziału w Bydgoszczy), ZAIKS-u, International Theatre Institute, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (1952–82) i Stowarzyszenie Dziennikarzy RP (od 1983), PTTK. Był też działaczem Kujawsko -Pomorskiego Towarzystwa Kultury w Bydgoszczy i Toruńskiego Towarzystwa Kultury. Wielokrotnie odznaczany, w tym: Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim OOP, Złotym Krzyżem Zasługi, odznakami i medalami: Zwycięstwa i Wolności, „Za udział w walkach o Berlin”, „Zasłużony Działacz Kultury” i „Zasłużony Działacz PTTK”, „Za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego”, „Za zasługi dla województwa toruńskiego”, Odznaką Grunwaldzką. Laureat nagrody I stopnia województwa bydgoskiego za całokształt twórczości literackiej (1968).

W małżeństwie z Heleną z Zarembów miał dwóch synów: Zbigniewa (reżyser) i Jerzego (mgr pedagogiki). Wiele lat mieszkał w Toruniu przy ul. Mickiewicza 31 m. 5, a pod koniec życia przy ul. Bydgoskiej 88 m. 1. Wróbel zmarł 3 XII 2007. Jego prochy spoczęły w grobie rodziny Zarembów na cmentarzu św. Jakuba przy ul. A. Antczaka w Toruniu.

Bibliografia
  1. Z. Jędrzyński,Toruński Słownik Biograficzny t. VI, ToMiTo, UMK, Toruń 2010