Weese Gustav Traugott | Książnica Kopernikańska

Weese Gustav Traugott

Autor
Magdalena Niedzielska
Kategoria
Biogramy

WEESE GUSTAV TRAUGOTT (1801-1874) właściciel fabryki pierników.

Urodził się 16. V. 1801 roku jako drugi syn Andreasa Michaela i Marii Dorothei z domu Liebig , córki mistrza piekarskiego Daniela Gottlieba Liebig.

Starszy brat Ernst Adolph urodzony w 1800 roku. 26 IV 1746 dziadek Johann Weese, urodzony w Gdańsku, syn konwisarza Gottfrieda Weese wstąpił na naukę u toruńskiego piekarza pierników Melchiora Friese, 14 II 1763 ożenił się z wdową Dorotheą Schreiber z domu Conrad, której pierwszy mąż był piernikarzem. Wówczas założone zostały początki firmy Weese.

Gustav Weese początkowe nauki pobierał prawdopodobnie u ojca, później praktykował w Saksonii i na Śląsku, w Norymberdze i Wiedniu, podróżował do Francji i Szwajcarii. Uczęszczał też wcześniej do gimnazjum toruńskiego, następnie w 1824 przejął prowadzenie założonej w 1751 wytwórni pierników. Jego ojciec przeniósł się w tym czasie do dóbr Gostkowo, które dzierżawił. W 1828 przejął od rodziców parcelę na Nowym Mieście nr 11 ( dzisiejsza ulica Królowej Jadwigi), która miała również wejścia od strony ul. Strumykowej i Małe Garbary. Po nabyciu w 1836 i 1841 sąsiednich parceli nr 10 i 9 połączył je jedną fasadą z kamienicą nr 11. Już wcześniej kupił także części innych parceli nr 7, 8, 12 i 13 przy tej samej ulicy.

Twórca przemysłowej produkcji pierników w Toruniu

Kontynuował tradycje wytwórni pierników ojca, który już w końcu XVIII w. wysyłał swe produkty na rynki Gdańska, Królewca i Warszawy. Weese stał się wkrótce największym z pięciu działających w tym czasie producentów pierników. Rozumiał doskonale zasady nowoczesnej konkurencji na rynku i znaczenie marki firmowej. Jego przedsiębiorstwo rozwinęło się szczególnie po uzyskaniu przez Toruń połączenia kolejowego w 1861.Umożliwilo to wysyłanie produktów do całych Niemiec, zwłaszcza po powstaniu zjednoczonego państwa. Rozwijając metody produkcji przeszedł od fabrykacji rzemieślniczej do wytwórstwa w skali przemysłowej. Sprzedawał pierniki nie tylko jako wyrób toruński, ale także pakowane jako „katarzynki” oraz Nurnberger Lebkuchen .

Majątek Weesego był oceniany w 1845 na ok. 12 tysięcy talarów, co stawiało go wśród najzasobniejszych mieszkańców miasta; wyprzedzali go w tym względzie ówczesny nadburmistrz T. Korner oraz kupiec H. Adolph ( obaj po ok. 20 tysięcy).

Poza działalnością gospodarczą Weese był aktywnym uczestnikiem życia publicznego Torunia i prowincji pruskiej. Uznanie zdobyło mu począwszy od lat 40 konsekwentne opowiadanie się za potrzebą uzyskania przez Toruń połączenia kolejowego z Królewcem. Na przełomie lat 50 i 60 był członkiem działającego w Toruniu komitetu budowy Kolei Wschodniej, aktywnie uczestniczył w różnych korporacjach rzemieślniczych. Jego postawa zyskała mu popularność w sferach gospodarczych miasta. Prze wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Rady Miejskiej, od lat 40. był członkiem kolegium magistrackiego, w którym zajmował się szpitalami. Na ich rzecz ofiarował znaczny legat.

Działał na rzecz budowy pomnika Kopernika w Toruniu.

Weese aktywnie uczestniczył także w życiu politycznym prowincji pruskiej. Był reprezentantem II stanu mieszczańskiego w obu sejmach prowincjonalnych w 1843 i 1845, uczestniczył także w 1847 w obradach Zjednoczonego Landtagu w Berlinie. Należał do ówczesnej liberalnej opozycji politycznej.

Po rewolucji 1848 był w 1850-3 i od 1856 do śmierci posłem w Izbie Deputowanych sejmu pruskiego. W latach 60. należał do frakcji „młodolitewskiej” Niemieckiej Partii Postępu (Deutsche Fortschrittspartai) będącej w opozycji wobec O. Bismarcka. Do frakcji tej należał także ojciec późniejszego burmistrza Torunia G. Bendera. Był członkiem-założycielem powstałego w 1839 towarzystwa budowy pomnika Kopernika Denkmalverein, a następnie aż do śmierci członkiem Coppernicus-Verein fur Wissenschaft und Kunst . W 1829 zawarł związek małżeński. Jego żoną została Ernestine Henriette z domu Itzko (1804-91), córka kupca toruńskiego Celestina i Elisabeth Christine z domu Liebig. Zmarł w Toruniu 5 II 1874 w wyniku wylewu. Jego pogrzeb odbył się w 9 II na cmentarzu nowomiejskim. Pozostawił troje dzieci, w tym synów: Alberta, który po maturze zdanej w gimnazjum toruńskim w 1857 podjął studia medycznew Lipsku i Berlinie oraz Roberta (ur. 1837, zm. 21 VIII 1875 w Schandau, który prowadził wraz z ojcem wytwórnię. Był on żonaty z Anną z domu Meyer . Wnukowie Gustava Weesego : Gustav Bernhard (1869-1959) i Max Albert (1871-1948), rozwijali firmę, wprowadzając na dużą skalę produkcję maszynową oraz utworzyli przedstawicielstwa w całej Rzeszy Niemieckiej. W 1909-15 wybudowano nowy zakład na Mokrem. W związku ze zmianą przynależności państwowej miasta po 1920 obaj bracia założyli w 1925 nowy zakład w Berlinie, a w1936 zamknęli firmę Weese w Toruniu.

Bibliografia
  1. M. Niedzielska, TSB t 2. ToMiTo, UMK Toruń 2000