Toruńska Fabryka Farb Graficznych "ARTA" | Książnica Kopernikańska

Toruńska Fabryka Farb Graficznych "ARTA"

Autor
Jerzy Marchewka
Kategoria
Handel i gastronomia

Toruńska Fabryka Farb Graficznych działała w latach 1922- 2008 w Toruniu przy ulicy Chrobrego 101/107.

Fabryka zbudowana została na dawnym kartoflisku o powierzchni 3500 metrów kwadratowych wg projektu dr. Nawrowskiego. Zarządcami byli dwaj panowie: Wacław Taniewicz i Władysław Mentkowski. Przy pomocy sprowadzonych z zagranicy maszyn zakład produkował czarne i kolorowe farby graficzne min. czerwień toruńską zwykłą i skoncentrowaną. Moc zainstalowanych maszyn parowych wynosiła 120 KM.

W Toruniu duże znaczenie miał przemysł poligraficzny, gdyż działało tutaj 15 zakładów drukarskich, które stanowiły około 15 procent wszystkich drukarni na Pomorzu. Z farb „Atry” korzystały nie tylko pomorskie i toruńskie drukarnie, których przybywało, ale także zagranica. Ważnym elementem produkcji była samowystarczalność surowców: żywicę destylowano, rafinowano i bielono oleje roślinne, produkowano pokosty malarskie i graficzne. Produkowano także specjalne sadze do czarnych farb graficznych. Wysoka jakość produktów „Atry” była dodatkowym atutem. Stopniowo wzrastała wartość produkcji i zatrudnienie. Z dostępnych statystyk wynika, że wartość produkcji w latach 1934- 1937 wynosiła od 900 do 1.300 tysięcy złotych przy zatrudnieniu ponad 40 pracowników.

„Atra” była Spółką Akcyjną z kapitałem niemieckim. Głównym akcjonariuszem był Walter Hartmann. „Atra” podlegała nadzorowi zakładom chemicznym Hartmann i Synowie w Halle. W czasie II wojny światowej produkcja „Atry” przeznaczona była wyłącznie na cele wojenne. Po
wojnie produkcję farb wznowiono w 1945 roku. W 1947 roku zatrudnienie wynosiło już 120 osób. W latach 1956-60 zakład zmodernizowano i rozbudowano. W 1989 roku zakład został sprywatyzowany. Powstała spółka, która w 2008 roku została sprzedana Firmie Handlowo -Produkcyjnej PAK.

Bibliografia

1. K. Przybyszewski: Toruń w Drugiej Rzeczpospolitej 1920-1939, Społeczeństwo i gospodarka, Wyd. UMK, Toruń 1994
2. Sz. Spandowski: Toruńskie źródło kolorów II RP, „Nowości” 6 grudnia 2017
3. Sz. Spandowski: Komu dodawały koloru farby z Torunia ? „Nowości” 23 listopada 2022
4. Wikipedia