Autor
Tadeusz Zakrzewski
Kategoria
Biogramy

RAKOWICZ FRANCISZEK TADEUSZ (1839-1878), redaktor, publicysta, wydawca, działacz społeczny i gospodarczy.

Urodził się 1.VI. 1839 w Golejewku, wówczas w powiecie Krobia, obecnie, województwo leszczyńskie, jako syn Daniela, nauczyciela i znanego wydawcy polskich elementarzy, oraz Emerencji z Osieckich. Ukończył w 1857 poznańskie gimnazjum Marii Magdaleny, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. Później studiował medycynę we Wrocławiu i w Berlinie, uzyskując tam w 1867 stopień dr. medycyny. Zagrożony utratą słuchu, nie poddał się egzaminowi państwowemu na lekarza.

W składzie założycieli Gazety Toruńskiej

Już znacznie wcześniej, bo w 1860, zajął się publicystyką w dziedzinie gospodarczej, jako korespondent wydawanego w Chełmnie „Nadwiślanina”. W 1862-63 wspólnie z Józefem Chociszewskim był redaktorem tego pisma. Następnie aż do 1866 był współpracownikiem Dziennika Poznańskiego, ucząc się równocześnie księgarstwa w Poznaniu i w Lipsku, gdzie m.in. pracował w księgarni Brockhausa. W 1866 zdał w Poznaniu egzamin uprawniający do wykonywania zawodu księgarza. Następnie, wraz z Ludwikiem Jagielskim, Władysławem Łebińskim, Romanem Szymańskim i Józefem Buszczyńskim, wszedł w skład zespołu powołanego przez ziemiaństwo pomorskie do założenia Gazety Toruńskiej.

1.I.1867 otworzył w Toruniu przy ul. Żeglarskiej 105 (obecnie nr 10) polską księgarnię nakładową jako bazę wydawniczą tejże gazety, drukowanej w założonej wówczas drukarni Józefa Buszczyńskiego. Gazeta Toruńska była pierwszym nie tylko polskim dziennikiem wydawanym w Toruniu. Rakowicz, pełniąc w różnych okresach także funkcję redaktora, publikował w niej prace świadczące o wielkim zainteresowaniu podstawowymi przemianami społecznymi i gospodarczymi świata, a także rozwojem oświaty, polskich organizacji i stowarzyszeń. Domagając się społecznego i politycznego równouprawnienia kobiet, w 1870 założył w Toruniu Towarzystwo Pomocy Naukowej dla Dziewcząt Polskich, które przetrwało do 1939, zbierając fundusze na dokształcanie kobiet w różnych zawodach.

Twórca bankowego systemu oszczędzania

Inną jego toruńską inicjatywą było założenie Towarzystwa Pożyczkowego. Jako kasjer, a później przewodniczący Rady Nadzorczej i prezes tego towarzystwa był więc twórcą bankowego systemu oszczędzania i organizowania tanich kredytów dla ludności polsakiej w Toruniu. Przyczynił się też do założenia w Toruniu w 1872 Towarzystwa Przemysłowego, które wiele lat było motorem cennej działalności społecznej uboższych warstw ludności polskiej. Rakowicz był jego pierwszym przewodniczącym. Jego księgarnia przy ul. Żeglarskiej nie tylko wydawała książki polskie, ale posiadała również bogato zaopatrzoną wypożyczalnię pod nazwą Czytelnia Polska z własnym drukowanym katalogiem. Tamże 1869-73 wydawany był Dra Rakowicza Kalendarz Polski informujący ludność Torunia o jej prawach i obowiązkach wobec władz i urzędów oraz o sposobach zakładania towarzystw polskich.

Będąc osobą bardzo popularną i szanowaną, w 1872 jako pierwszy Polak został wybrany do toruńskiej Rady Miejskiej. Tego roku skutecznie sprzeciwił się próbie włączenia do uroczystości 100-lecia pierwszego rozbioru Polski. Do końca swego pobytu w Toruniu był też czynnym uczestnikiem corocznie organizowanych polskich Sejmików Gospodarskich, poświęconych sprawom rolnictwa i przemysłu. Na VI Sejmiku w toruńskim hotelu Pod Trzema Koronami wygłosił referat O stanie i sposobach podniesienia przemysłu polskiego w Prusach Zachodnich.

W pamięci torunian zapisał się szczególnie swym udziałem w pracy Komitetu Gospodarczego, który w 1873 przygotował, oddzielenie od niemieckich, polskich uroczystości 400-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. Sam będąc miłośnikiem teatru, już w 1869 wystąpił na łamach Gazety Toruńskiej z projektem utworzenia w Poznaniu stałego teatru polskiego, który to pomysł, mimo wstępnych obaw i zastrzeżeń w tym mieście, został w końcu z powodzeniem zrealizowany.

W 1873 powołany na stanowisko dyrektora Banku Włóściańskiego w Poznaniu. Rakowicz opuścił Toruń w kwietniu tego roku. W następnym wybrany został do Rady Miejskiej Poznania, gdzie wyróżnił się licznymi sukcesami w działalności gospodarczej. Później zachorował i zmarł w Poznaniu 28 VIII 1878, mając zaledwie 39 lat. Z małżeństwa zawartego w 1871 z Jadwigą Pomorską potomstwa nie miał. Małżonka jego powróciła do Torunia, gdzie odkupiła od Wojciecha Małeckiego sprzedaną mu w 1873 księgarnię męża, którą wraz z wypożyczalnią książek polskich prowadziła jeszcze przez kilka lat. Uchwałą Rady miejskiej Torunia jedna z ulic na Rubinkowie nazwana została ulicą Rakowicza.

Bibliografia
  1. T. Zakrzewski, Toruński Słownik Biograficzny. t.I,