Autor
Jerzy Marchewka
Kategoria
Biogramy

PAJĄKOWSKI GERARD (1894-1920 ) powstaniec wielkopolski, plutonowy 18 Pułku Ułanów.

Urodził się 3. X. 1894 we wsi Brzozie koło Kcyni. Syn Szymona i Apolonii zd. Ossowskiej. Rodzice prowadzili gospodarstwo rolne. Dzieciństwo i młodość spędził na wsi. Myślał o zawodzie nauczyciela, jednak wybuch I wojny światowej udaremnił Jego plany. Jak wielu młodych ludzi został wcielony do niemieckiego wojska. Stamtąd przedostał się do Powstania Wielkopolskiego.

Wraz z 18 Pułkiem Ulanów wziął udział w przejmowaniu Pomorza z rąk niemieckich w 1920 roku. Ze szwadronem ułanów zamierzał uwolnić przejście w linii demarkacyjnej w kierunku Torunia. W rejonie Gniewkowa pod miejscowością Lipie doszło do wymiany ognia z Grenzschutzem. W wyniku potyczki z Niemcami zginął plutonowy Gerard Pająkowski, a dziewięciu polskich żołnierzy zostało rannych.

Ciało zmarłego przewieziono do Torunia, gdzie 26 stycznia 1920 roku w kościele pw. św. Jana odbyła się msza pogrzebowa, w której udział wzięli przedstawiciele władz Torunia, wojsko i licznie przybyli mieszkańcy. Następnie kondukt ruszył na Cmentarz Garnizonowy w Toruniu, gdzie złożono ciało bohatera. Pająkowski zginął 17 stycznia 1920 roku.
Władze miasta ufundowały pomnik, który przedstawiał orła podrywającego się do lotu. Zniszczony został jednak przez Niemców w czasie okupacji Torunia. Po wojnie obok mogiły na cmentarzu ustawiony został krzyż z napisem: „Plutonowy Pająkowski Powstaniec Wielkopolski z roku 1918-1919 poległ na polu walki od kuli niemieckiej dnia 17 stycznia 1920 roku pod Gniewkowem dla Polski.”
Podobnie było z pomnikiem Pająkowskiego w Gniewkowie. Przeszkadzał Niemcom więc go usunęli. Dopiero 11 listopada 2003 roku odsłonięto Jego pomnik w formie głazu narzutowego na cokole z krzyżem powstańczym i napisem upamiętniającym śmierć Pająkowskiego. W rocznicę stulecia powrotu Torunia do Macierzy (2020) na grobie Pająkowskiego złożono wieńce od mieszkańców Gniewkowa, Prezydenta RP i Ministra Rolnictwa.

W Toruniu jedna z ulic w pobliżu dawnej Oficerskiej Szkoły Artylerii nosi Jego imię.

Bibliografia
  1. Nieznany bohater – opowieść o Gerardzie Pająkowskim, spisała G. Czachorowska-Szczupak, E. Olszewska, E. Pińska, „Gazeta Pomorska” z dnia 23.05. 2019
  2. H. Rozwadowski, Potyczka na linii demarkacyjnej, „Nowości” nr 83 z 8 04.1969
  3. www.Wojskopolskie.pl 18 Pułk Ułanów.