GUZOWSKA ZOFIA (1877-1972), pseudonim Sato, pisarka, publicystka, redaktorka wychodzącego w Toruniu „Tygodnika Narodowego", działaczka kulturowa i społeczna.
Urodziła się 2 XI 1877 w Puławach, w patriotycznej rodzinie Romana Święcickiego. Dzieciństwo i młodość spędziła na Lubelszczyźnie, przebywała często w Kazimierzu nad Wisłą i Nałęczowie, gdzie w wieku 15 lub 16 lat poznała osobiście Bolesława Prusa. Przygotowując się do zawodu nauczycielskiego, ukończyła Wyższe Kursy Historii i Literatury. Już jako dorastająca panna uczyła potajemnie dzieci wiejskie. W 1902 zamieszkała w Lublinie. Należała do Koła Kobiet Lubelskich. Uczyła nielegalnie na kursach dla szwaczek, którym wykładała historię Polski. Była czynna w Związku Unarodowienia Szkół.
W dobie ruchów rewolucyjnych po 1905, prowadziła konspiracyjną działalność oświatową ludu wiejskiego. Wspólnie z innymi działaczami założyła w Lublinie tajny uniwersytet ludowy. Przez cały czas istnienia Polskiej Macierzy Szkolnej brała udział w pracach tej organizacji. Gdy władze rosyjskie stowarzyszenie to zamknęły, prowadziła przez dziesięć lat tajne szkoły początkowe. Jako prelegentka przemawiała na tajnych zebraniach, czy też później na akademiach i rocznicowych obchodach w niepodległej Polsce.
Po wybuchu wojny w 1914 pracowała w Polskim Komitecie Sanitarnym. Wraz z mężem, znanym w Lublinie z aspiracji społecznych dr Józefem Guzowskim, przyczyniła się do założenia w 1913 „Głosu Lubelskiego", który ukazywał się przez długie lata. Przez pewien czas pełniła obowiązki sekretarki, redaktorki i kierowniczki działu literacko- artystycznego. W 1914 po zawieszeniu „Głosu Lubelskiego", założyła własny dziennik „Życie Lubelskie", będąc jego redaktorką i wydawcą przez sześciomiesięczny okres egzystencji tej gazety. Przeważały w nim wiadomości o wydarzeniach wojennych. Rozwijała działalność literacką i publicystyczną po odwieszeniu „Głosu", publikując w nim swoje nowele, opowiadania, felietony, recenzje, sprawozdania z odczytów. W 1912 wydała swoje utwory w zbiorku Nim słońce wzejdzie, dedykując je swojemu ojcu Romanowi Święcickiemu.
W 1921 Guzowska opuściła Lublin i wraz z rodziną przeniosła się na pewien czas do Ostrowa Wielkopolskiego, potem do Torunia. Tu należała do Związku Ludowo-Narodowego, pracowała w redakcji „Słowo Pomorskie", w którym zamieszczała liczne opowiadania, nowele, artykuły publicystyczno-historyczne oraz pod pseudonimem Sato, recenzje teatralne. Od 20 V 1923 była redaktorką, ukazującego się w Drukarni Toruńskiego Towarzystwa Akc. „Słowa Pomorskiego", wychodzącego dwa razy w tygodniu "Tygodniku Narodowym" — pisma chrześcijańsko-narodowego, które 1 lutego tego roku zmieniło tytuł na „Gazeta Narodowa". Oto niektóre tylko artykuły publicystyczno-historycznego, opowiadania i nowele zamieszczone w porządku chronologicznym w „Słowie Pomorskim": Uciśniona niewiasta, od 29 VI 1923 nr 146 do 3 VII 1923 nr 148; Wychowanie artystyczne i kult pieśni narodowej. (Szkoła p. J. Górskiej w Toruniu), 20 VII 1923 nr 163 s. 3-4; Światła i kwiaty. (W rocznicę cudu nad Wisłą), 15 VIII 1923 nr 185 s. 4 ; W krainie wschodzącego słońca, 9 IX 1923 nr 206, s. 1; Sokolstwo, 9 IX 1923 nr 206 s. 3; Dusza Warszawy, 21 X 1923 nr 242 s. 2; Polski Listopad, 18 XI 1923 nr 265 s. 3 — toż „Gazeta Narodowa"; Gazy bojowe, 28 XI 1923 nr 273-4; Gwiazda żołnierska, 25 XII 1923 nr 295 s. 4-5; Wystawa sztuki w Toruniu, 23 III 1924 nr 70 s. 5 — dotyczy Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Toruniu; Na balkonie (Preludium wiosenne), 30 III 1924 nr 76 s. 3; Polski Czerwony Krzyż, 1 VI 1924 nr 127 s. 4. Z moich wspomnień. Pamięci Sienkiewicza, 26 X 1924 nr 250 s. 3. Prace lit. Guzowskiej. ukazywały się: m.in. w: „Bluszczu", „Kartuskim Kalendarzu Maryjańskim na rok przestępny 1932", „Kurierze Poznańskim", „Tygodniku Narodowym". Część swoich nowel wydała nakładem Gebethnera i Wolffa w cytowanej książce Nim słońce wzejdzie (1912) i Przez dolinę cieni (1932). Była długoletnim członkiem ZLP. Poza pracą redakcyjną Guzowska działała społecznie jako członkini Narodowej Organizacji Kobiet, Tymczasowej Rady Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej „Zorza" oraz była w gronie założycieli powstałego w Toruniu 21 IX 1924 stowarzyszenia amatorskiego pod nazwą „Naród sobie", propagującego polską literaturę i doskonalenie się w mowie ojczystej.
W 1926, po wyjeździe z Torunia zamieszkała w Warszawie, gdzie pracowała jako urzędniczka Zarządu Miasta, także w czasy okupacji niemieckiej. Wykorzystując swoją pozycję pracownicy wydziału ewidencji ludności podjęła ryzyko cichego sabotażu, wyszukiwała i niszczyła karty meldunkowe z nazwiskami polskich oficerów, których hitlerowcy poszukiwali. Wykazywała niezwykłą odwagę, kolportując prasę konspiracyjną. Po wyzwoleniu, wyjeżdżała z odczytami i wieczorami autorskimi do domów wypoczynkowych Funduszu Wczasów Pracowniczych. Jej pamiętnik zatytułowany Za moich czasów został nabyty przez Muzeum Narodowe w Warszawie. Z okazji 90-lecia urodzin i 30-lecia pracy twórczej, jako członek ZLP odznaczona została Krzyżem Oficerskim OOP, posiadała także Medal Odzyskanej Niepodległości. Zmarła w Warszawie 20 IV 1972 i pochowana została w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim. W małżeństwie z dr. Józefem Guzowskim miała córki, w tym Alinę, autorkę humoresek ukazujących się w „Głosie Lubelskim” i syna. W Toruniu mieszkała przy ul. Królowej Jadwigi 20.
- K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.7. ToMiTo, UMK Toruń 2014