2016

Biały kruk w Książnicy Kopernikańskiej

Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska wzbogaci się o unikatowy egzemplarz księgi wydanej w XV w. Vitae XII Caesarum trafi do toruńskiej biblioteki dzięki hojności spółki Cereal Partners Poland Toruń-Pacific oraz samorządowych władz województwa kujawsko-pomorskiego.

Dzieło rzymskiego pisarza Gaiusa Suetoniusa wydrukowano w Rzymie w 1470 roku. Tego wydania nie posiadają nawet największe polskie biblioteki, włącznie z Biblioteką Narodową i Jagiellońską. Na świecie z całego nakładu, liczącego ówcześnie ok. 200 woluminów, zachowało się jedynie 31 egzemplarzy. Niespodziewanie na krajowym rynku antykwarskim pojawił się jeszcze jeden. To prawdziwy rarytas, bowiem o 32. egzemplarzu Vitae XII Caesarum nie wspomina żaden z katalogów polskich i zagranicznych.

Teraz, dzięki wsparciu Cereal Partners Poland Toruń-Pacific oraz Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, ta przepięknie iluminowana księga stanie się własnością Książnicy Kopernikańskiej. Uroczyste przekazanie inkunabułu nastąpi 9 czerwca w siedzibie biblioteki przy ul Słowackiego 8.

Dzieło Suetoniusa uzupełni kolekcję 73 inkunabułów (książek wydanych w II połowie XV wieku) znajdujących się w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej. Najstarsze pochodzą z 1472 roku. Kilka pozycji stanowi jedyne egzemplarze wykazane w centralnym katalogu inkunabułów polskich. Są to m. in. Epistolae ad familiares Marka Tulliusza Cycerona (Wenecja 1485), Horologium devotionis O. P.  Bertholdusa (Norymberga 1489) czy Opera Wergiliusza (Wenecja 1485). 68 inkunabułów ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej ma proweniencję toruńską: księgi pochodzą z miejscowych bibliotek kościelnych i klasztornych  oraz prywatnych bibliotek patrycjuszy.

Inkunabuły, do których zalicza się wydawnictwa z lat 1455-1500, ze względu na niewielką liczbę zachowanych w świecie egzemplarzy, rzadko pojawiają się na rynku antykwarycznym osiągając bardzo wysokie ceny.

Warto wspomnieć, że już wcześniej zakup kilku znaczących starodruków był możliwy dzięki szczodrobliwości firmy Cereal Partners Poland Toruń-Pacific:

  • W 2002 roku kupiono księgę pt. Postilla to jest Kazania albo wykłady świętych Ewangelii, które przez wszystek rok w niedziele i przedniejsze święta w Kościele Krześcijańskim czytany bywają, wydaną w  1594 w Toruniu. Dla Książnicy Kopernikańskiej była to bardzo pożądana pozycja, bowiem dzięki niej kolekcja zabytkowych torunianów wzbogaciła się o jeszcze jeden druk wydany w miejscowej typografii. Biblioteka tego druku nie posiadała, mimo iż prawie cała produkcja miejscowej oficyny drukarskiej, od momentu jej założenia w roku 1594, znajduje się w zbiorach Książnicy. O unikatowości dzieła świadczy fakt, że jest to egzemplarz nieznany bibliografom, różniący się wydawniczo od edycji przechowywanych tylko w dwóch bibliotekach polskich: Bibliotece PAN w Kórniku i Bibliotece Jagiellońskiej.
  • W 2003 roku firma Cereal Partners Poland Toruń-Pacific sfinansowała pełną konserwację Postylli Jana Kalksteina (księgę kupiono rok wcześniej).
  • W 2005 roku toruńska spółka ofiarowała pieniądze na zakup XV-wiecznego dzieła zawierającego tekst Farsalii Marka Lukana wraz komentarzem (Wenecja 1486). W zbiorach polskich znajdowały się wówczas tylko dwa egzemplarze tego dzieła; jeden w Bibliotece Narodowej, drugi w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu.
  • W 2012 roku otrzymaliśmy fundusze na zakup starego druku, zawierającego łacińskie komentarze św. Hieronima do ksiąg prorockich Starego Testamentu. Dzieło ukazało się w Bazylei w 1547 roku pod tytułem Operum Divi Hieronymi […] tomus commentarios in prophetas, quos maiores vocant, continent. Tekst opatrzył przedmową jeden z czołowych humanistów renesansu – Erazm z Roterdamu. Edycję przygotowała firma drukarsko-wydawnicza Frobenów, słynny ośrodek renesansowego drukarstwa, gdzie przez ponad sto lat wydawano najważniejsze teksty antyczne i chrześcijańskie we wzorcowych opracowaniach. Księga pochodzi z renesansowej, prywatnej kolekcji książek Michała Coletusa (1546-1616), który od roku 1568 uczył w toruńskim Gimnazjum Akademickim.

Ponadto w 2004 roku Książnica Kopernikańska otrzymała w darze od Cereal Partners Poland Toruń-Pacific faksymile 42-wersowej Biblii Jana Gutenberga, pierwszej na świecie książki drukowanej, wydanej w Moguncji w latach 1452-1455. Faksymile jest wierną kopią oryginału, który od 1833 roku znajduje się w posiadaniu Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie.